Phổ Biến 4/2024 # Cần Chế Tài Riêng Để Quản Lý Facebook Tại Thị Trường Việt Nam # Top 6 Yêu Thích

Từ thực tiễn các nước trên thế giới, việc quản lý Facebook hay các mạng xã hội xuyên biên giới cần có chế tài riêng vừa mang tính răn đe vừa đem lại sự công bằng, tạo thuận lợi cho tất cả các mạng xã hội cùng phát triển.

Mạng xã hội lớn nhất hành tinh Facebook có xấp xỉ 2,3 tỷ người dùng, trong đó có gần 68 triệu người dùng ở Việt Nam. Kể từ khi có mặt vào khoảng năm 2008, Facebook đã dần dần nuốt chửng mọi đối thủ ở Việt Nam. Ngoài lợi ích kết nối cộng đồng, Facebook cũng mang đến nhiều hệ lụy, bị biến tướng trở thành nơi lan truyền tin giả, hội nhóm buôn bán hàng cấm, vi phạm thuần phong mỹ tục, lan truyền sự thù hận, thông tin xấu độc…

Thực trạng đáng báo động này xuất phát từ thực tế là Facebook đang kinh doanh ngoài vòng pháp luật, không đóng thuế và trốn tránh trách nhiệm của một nhà cung cấp dịch vụ nội dung và mạng xã hội. Tuy thế, Việt Nam không phải điểm đến ngoại lệ nơi Facebook tự hành xử theo cách riêng và không tuân thủ luật chơi của chủ nhà.

Sự bành trướng của gã khổng lồ

Sở hữu lượng người dùng nhiều nhất hành tinh, Facebook đang đẩy nhanh tốc độ bành trướng ra toàn cầu. Nếu không thể mua lại đối thủ (như trường hợp của Instagram), mạng xã hội này tìm cách triển khai nhanh nhất có thể để xâm lấn toàn cầu. Đó là tính năng Reels cạnh tranh với TikTok hồi tháng 8, Facebook Dating cạnh tranh với Tinder hồi năm 2024, Facebook Gaming cạnh tranh với Twitch và YouTube hồi năm 2024.

Nhưng tham vọng lớn nhất của gã khổng lồ công nghệ nước Mỹ này chính là Horizon, thế giới thực tế ảo không khác gì trong các bộ phim khoa học viễn tưởng. Tại Horizon, người dùng sẽ chìm đắm trong một thế giới bất tận không có lối thoát, như ICTnews từng đề cập cách đây không lâu.

Facebook đã thất bại trong việc kiểm soát tin giả mùa Covid-19 ở nhiều nước trên thế giới, bao gồm cả Việt Nam.

Bành trướng với tốc độ quá nhanh nhưng Facebook lại bất chấp tất cả để phá hỏng luật lệ ở mỗi nước. Chỉ dựa vào Tiêu chuẩn Cộng đồng của riêng mình, Facebook mặc kệ cho tin tức xấu độc, mang tính thù hận lan truyền, nhất là trong mùa Covid-19 này. Điều này khiến cho CEO Mark Zuckerberg phải lên ghế nóng điều trần trước Quốc hội Mỹ và bị điều tra ở châu Âu.

Mặc dù bị tẩy chay, người dùng Facebook chỉ giảm nhẹ nhưng doanh thu vẫn tăng trưởng.

Những con số không biết nói dối. Càng bị tẩy chay, Facebook càng lớn mạnh, vì sao? Theo chuyên gia Nicole Perrin của eMarketer, nguồn đóng góp doanh thu cho Facebook là các doanh nghiệp vừa và nhỏ, không phải tập đoàn đa quốc gia, những người theo đuổi chiến dịch tẩy chay Facebook để làm đẹp lòng dư luận.

Thách thức trong việc quản lý Facebook

Như đã nói ở trên, bằng việc không tuân thủ luật pháp Việt Nam mà tự tạo Tiêu chuẩn Cộng đồng riêng, Facebook đã khiến nhà nước thất thu một khoản thuế không hề nhỏ. Đây cũng là thực trạng chung trên thế giới khi Facebook né thuế bằng cách chuyển phần lợi nhuận đến những thiên đường thuế. Chẳng hạn năm 2024, Facebook chỉ đóng thuế 28 triệu bảng tại Anh trên doanh thu kỷ lục 1,6 tỷ bảng (tương đương 1,75%, xem hình dưới).

Vương quốc Anh nơi ghi nhận doanh thu khủng của các ông lớn công nghệ, nhưng số thuế thực đóng lại vô cùng thấp.

Thực trạng này khiến các nước châu Âu phải vào cuộc mạnh tay, đề xuất dự thảo đánh thuế điện tử vào nơi tiêu thụ hàng hóa, dịch vụ chứ không phụ thuộc vào sự hiện diện thương mại.

Tuy nhiên, trong khi các nước phương Tây loay hoay, khu vực Đông Nam Á đã đi đầu trong việc áp đặt thuế với các nền tảng, dịch vụ xuyên biên giới như Facebook hay Google. Hồi tháng 8/2024, Indonesia tuyên bố áp thuế VAT 10% với Facebook, TikTok trên phần doanh thu phát sinh tại đất nước vạn đảo. Trước đó, Netflix, Spotify, Google, Amazon là những cái tên phải nộp phần thuế tương đương kể từ ngày 1/9.

Còn Thái Lan, Philippines và mới đây là Campuchia cũng đang cân nhắc đề xuất áp thuế VAT với nhóm các doanh nghiệp xuyên biên giới nói trên.

Một số quốc gia phát triển cũng đã hình thành chế tài xử phạt các công ty xuyên biên giới hoạt động trái luật tại thị trường bản địa với mức phạt dựa theo tỉ lệ phần trăm doanh thu. Chế tài này khiến các công hoạt động xuyên biên giới như Facebook phải tuân thủ luật pháp nước sở tại nghiêm túc hơn, thay vì tiếp tục vi phạm và chấp nhận nộp phạt theo mức xử phạt cụ thể vì số tiền phạt quá nhỏ so với lợi nhuận các công ty này thu được.

Giải pháp nào để Facebook tuân thủ cuộc chơi?

Cơ sở luật pháp đã có nhưng Facebook hay Google vẫn có nhiều cách ‘chống chế’ để từ chối thực hiện nghĩa vụ thuế cũng như không tuân thủ quy định về việc kiểm soát nội dung. Các nền tảng này chỉ vào cuộc khi cơ quan quản lý chủ động yêu cầu gỡ bỏ, đồng nghĩa với việc tạo gánh nặng giám sát hàng triệu nội dung mỗi ngày cho cơ quan hữu trách.

Vì thế, tại kỳ họp thứ 10 của Quốc hội khoá XIV, một giải pháp giải quyết tận gốc đã được Bộ trưởng Bộ TT&TT Nguyễn Mạnh Hùng đưa ra là định danh người dùng mạng xã hội. “Chúng tôi coi đây là giải pháp căn cơ để người sử dụng không còn nghĩ rằng, lên mạng xã hội là vô danh, vì thế mà vô trách nhiệm”, Bộ trưởng nhấn mạnh.

Cùng với những giải pháp căn cứ trên những chế tại cụ thể, phối hợp đồng bộ giữa các Bộ, Ban, ngành (như căn cước công dân định danh gắn với số tài khoản, số điện thoại, tài khoản mạng xã hội), người dùng sẽ phải tự có điều chỉnh cho phù hợp khi ứng xử trên Facebook cũng như bất cứ nền tảng mạng xã hội xuyên biên giới nào.

Phương Nguyễn

Không phải đợi đến vụ của Hương Giang, bởi từ rất lâu Facebook đã trở thành miền đất hứa cho hội nhóm anti bôi xấu người khác, chủ yếu là người nổi tiếng.